Niezwykły Połczyn

logo.png

Nazwiązanie współpracy z Muzemu w Koszalinie

Miło nam poinformować o nawiązaniu współpracy z Muzemum w Koszalinie. Na czym będzie polegać współpraca? Zapraszamy do przeczytania projektu poniżej:

 

muzeum w Koszalinie

 "Grodzisko nad Jeziorem Długim" - wstępne założenia projektu

Przełom VI oraz VII wieku n.e. to okres wielkich zmian demograficznych na Pomorzu. Obserwuje się stopniowe zanikanie śladów kultur późnoantycznych (ludów barbarzyńskich migrujących wówczas po terenie całej Europy) oraz pojawienie się pierwszych osadników słowiańskich. Przynieśli oni ze sobą dość prosty zestaw kultury materialnej (naczynia ręcznie lepione, niewielką liczbę przedmiotów żelaznych, nieliczne ozdoby)...

 

Już jednak w IX wieku pojawia się na Pomorzu typ osiedla nieznanego we wcześniejszej epoce. Mowa tu o grodzie - osiedlu otoczonym wałami i fosą, o zróżnicowanych rozmiarach, położonym w miejscu z natury obronnym (półwysep, terasa zalewowa rzeki, wyspa). Spełniało ono role obronne, ale także i symboliczne (centrum władzy oraz nierozerwalnie z nim związanej sfery kultowej). Do połowy XI wieku na Pomorzu powstało kilkadziesiąt tego typu obiektów. Przypuszcza się, że każde z nich odpowiada jednej strukturze demograficznej określanej mianem "małego plemienia", czyli jednemu lub kilku rodami związanymi ze sobą pokrewieństwem oraz układem klientelnym. Z grodami łączy się - jak do tej pory nie wyjaśniony ostatecznie - fenomen. Budowa takiego obiektu wymagała nakładu sił szeregu osób przez kilka-kilkanaście lat. Oprócz niewykwalifikowanej siły roboczej wymagani byli specjaliści, a całość wymagała dobrej koordynacji - od wyznaczenia miejsca dogodnego do obrony, poprzez pozyskiwanie i transport budulca po kolejność działań na samym placu budowy. Musiała być więc osoba/osoby sprawująca kontrolę nad całą grupą. Wydaje się, iż mamy tu do czynienia z ustrojem wodzowskim, gdzie rządy sprawował wódz obrany z grona pełnoprawnych członków plemienia przez nich samych podczas wiecu. Tak obrany wódz mógł zostać w każdej chwili pozbawiony władzy. Miało to miejsce zwłaszcza w czasie niepowodzeń wojennych czy klęsk nieurodzaju. Ustrój ten zanika na Pomorzu jak się wydaje około połowy XI wieku wraz z upadkiem grodów małych plemion, co łączone jest z ekspansją państwa gnieźnieńskiego i rozwojem sieci kasztelanii.

Grodzisko, które byłoby przedmiotem badań znajduje się na wschodnim brzegu Jeziora Długiego, administracyjnie leży na terenie lasów Nadleśnictwa Połczyn Zdrój, w obrębie gminy Połczyn Zdrój (powiat Świdwin). Obiekt został odkryty przez nadleśniczego połczyńskiego pana Michała Argasińskiego. Obserwację terenową potwierdziły dane dostępne na platformie geoportal.gov.pl, a ściślej mówiąc na warstwie lidar-owskiej (mapa powstała w wyniku laserowego skanowania rzeźby terenu). Na antropogeniczne pochodzenie obiektu wskazuje też znalezisko powierzchniowe ułamków ceramiki wczesnośredniowiecznej.
Obiekt ten, jak do tej pory nieznany w literaturze, ma powierzchnię około 1,5 ha i jest jednym z najlepiej zachowanych i jednym z większych grodzisk na Pomorzu Środkowym. Skala założenia wskazuje na funkcjonowanie w tym regionie silnego i dość dużego związku plemiennego o ustroju wodzowskim, kontrolującego szlak północ-południe.

mapa

Obiekt widoczny na mapie lidar-owskiej (geoportal.gov.pl)

 

I etap rozpoznania obiektu zakłada:

  • pozyskanie sumy około 10 tys zł z funduszu na cele pożyteczne publicznie, którym dysponuje Nadleśnictwo Połczyn Zdrój;
  • objęcie obiektu ochroną konserwatorską poprzez włączenie stanowiska do ewidencji Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Szczecinie Delegatura w Koszalinie;
  • przeprowadzenie nieinwazyjnego rozpoznania całego obszaru grodziska metodami elektrooporową oraz geomagnetyczną, dzięki którym uzyskamy obraz istniejących wziemnych struktur łączących się z organizacją przestrzeni obiektu (pełna identyfikacja istniejących niegdyś budynków, wolnych przestrzeni, miejsc działalności gospodarczej, bram i konstrukcji wałów);
  • stałe oznakowanie obiektu po jego wstępnej inwentaryzacji i rozpoznaniu metodami nieinwazyjnymi, a tym samym włączenie go w istniejące oraz planowane szlaki turystyczne oraz projekty edukacyjne (edukacja regionalna, edukacja ekologiczna, edukacja historyczna), realizowane przez archeologów z Muzeum w Koszalinie oraz członków Stowarzyszenia Niezwykły Połczyn;
  • przygotowanie materiałów promujących w mediach lokalnych oraz przestrzeni wirtualnej projekt oraz jego wyniki;

 

Efekt finalny I etapu to uzyskanie podstawowego zasobu informacji na temat tego ciekawego i do tej pory nie znanego obiektu oraz włączenie go w przestrzeń publiczną jako element krajobrazu naturalnego oraz kulturowego. Stałby się on zaczynem do stałej, wieloletniej współpracy pomiędzy Muzeum w Koszalinie, Nadleśnictwem Połczyn Zdrój, Stowarzyszeniem Niezwykły Połczyn oraz instytucjami, które chciałyby włączyć się w program w okresie późniejszym.

W II etapie planowane są badania sondażowe w celu weryfikacji uzyskanych wcześniej danych oraz pozyskania źródeł ruchomych, które umożliwiłyby ścisłe datowanie i uzyskanie danych na temat ludności zamieszkującej gród.

Etap III zaś polegałby na uzyskaniu dodatkowych funduszy ze środków centralnych w celu rozpoznania mikroregionu osadniczego, którego grodzisko nad Długim Jeziorem było centrum.

 

Członkowie Stowarzyszenia

Niezwykły Połczyn

 

 

logomarta uzdrowiskosz ecofiuksz polczynzdrojsz fotonowakSZ nadlesnictwoSZ